Í tilefni Sjómannadagsins spjallaði ég við Ágústu Margréti Arnardóttur sem starfaði á sjó í tólf ár. Hún byrjaði óvenju ung, aðeins 15 ára gömul, og vann á ýmsum tegundum fiskiskipa. Á þessum árum safnaði hún fjölbreyttri reynslu og upplifði bæði ævintýri og áskoranir sem hafa mótað hana sem manneskju.
Ágústa var að vinna við humarvinnslu sumarið 1994 eins og venjan var á þessum árum. Komandi af miklum sjómönnum vissi hún að launin væru mun betri úti á sjó en inni í fiskvinnslu og einn daginn ákváðu hún og Dísa vinkona hennar að spyrja hvort þær mættu fara með í veiðiferð sem gestir. Það gekk hraðar fyrir sig en þær bjuggust við og skömmu síðar voru þær komnar á humarveiðar.
„Við löbbuðum yfir á Silfurnesið og spurðum hvort við mættum fara með sem gestir. Daginn eftir vorum við komnar út á sjó“ sagði Ágústa.
Eftir fyrstu ferðina fékk hún að halda áfram og síðar fór hún á frystitogarann Andey. Þar fór hún í margra vikna túra og sigldi meðal annars alla leið í Smuguna. Á þessum tíma var hún enn í grunnskóla og vann því aðeins á sjó yfir sumarið. Eftir grunnskólann ákvað hún hins vegar að halda áfram og vann síðan á sjó bæði sumar og vetur. Á starfsferli sínum var hún á humarveiðum, frystitogurum, línubátum, netabátum og trillum.
Spurð út í hvað hafi heillað hana mest við sjómennskuna segir hún að starfið hafi einfaldlega hentað sér mjög vel. Henni fannst gott að vinna mikið þegar veiðin var í gangi og fá svo hvíld á milli.
„Mér leið vel úti á sjó. Mér fannst bara ótrúlega gott að vera úti á sjó, vinna hratt og mikið þegar við vorum að vinna og svo var ég bara í fríi í landi.“
Á þeim tíma voru hvorki farsímar né samfélagsmiðlar til staðar. Samskipti við fjölskyldu og vini voru því mjög takmörkuð. Á skipinu var aðeins einn tíkallasími sem hægt var að nota þegar samband náðist. Stundum liðu margar vikur án þess að hún heyrði í fjölskyldunni sinni.
Þótt konur væru færri en karlar í sjómennsku voru þær þó nokkrar á þeim skipum sem Ágústa vann á. Hún segir hins vegar að konur hafi oft þurft að leggja meira á sig til að sanna getu sína.
„Við þurftum alltaf að reyna að vera eins góðar eða betri og besti karlmaðurinn“ sagði hún.
Hún fékk einnig ýmis viðbrögð frá fólki þegar hún hóf störf á sjó. Margir töldu starfið óvenjulegt fyrir unga konu og enn í dag vekur það athygli þegar hún segir frá þessum hluta lífs síns.
Á árunum á sjó upplifði Ágústa margt eftirminnilegt. Hún lenti í erfiðum veðrum, sigldi langar leiðir og þurfti oft að takast á við óvæntar aðstæður. Minnisstætt er til dæmis þegar frystitogari sem hún var um borð var tekinn af norsku strandgæslunni og þegar Steypireyður sem var stærri en báturinn sjálfur flæktist í netunum. Áhöfnin þurfti að hjálpa dýrinu að losa sig og Ágústa man enn vel eftir því hversu stórt augað á því var í svona mikilli nálægð.
Þrátt fyrir að 20 ár séu liðin síðan Ágústa hætti á sjó hefur reynslan fylgt henni. Hún segir að árin tólf til sjós hafi kennt sér margt sem nýtist henni enn og átt stóran þátt í að móta hana að þeirri manneskju sem hún er í dag.
„Lengst út á hafi verða allir bara að tækla það sem kemur upp á þegar það kemur upp á og það er margt til dæmis veður, of lítil eða of mikil veiði, ofsabrælur, bilanir og fleira. Og svona er lífið, það er allt fullt af einhverjum óvæntum uppákomum sem maður ræður ekki yfir. Það þýðir ekkert að urlast yfir því, bara halda áfram.“
Greinarhöfundur
Vaka Sif Tjörvadóttir
