Sjóferðin

Ég hafði lagt leið mína í þorpið. Þar sem há og tignarleg fjöll höfðu verið á verði við langan og djúpan fjörðinn.
Ég gekk rólega niður götuna, sem lá í gegnum þorpið. Gatan heitir ekkert nema gatan. Húsin við götuna, reyndar öll húsin í þorpinu og sveitinni, heita eitthvað.
Ég staldraði fyrir framan tvílyft hús. Mér fannst rétt sem snöggvast eins og einhver stæði bak við einn gluggann og horfði á mig. Ég þekkti hjónin sem þarna bjuggu. Ég sá fyrir mér manninn. Þrekvaxinn, í meðallagi hár og hárið tekið að þynnast.
Hann var rólegur og fremur hlédrægur og sagði fátt. En ef hann sagði sína skoðun var hlustað á hann. Hann hafði verið trillukarl. Hann hét Jón og var alltaf kallaður Nonni. Hann þótti hrjúfur í framkomu og talsmáta. En traustur og raungóður.

Hann átti nokkrar kindur, sem hann hafði í fjárhúsi í útjaðri þorpsins. Hann hugsaði ákaflega vel um kindurnar. Hann gaf þeim nafn. Ein var í miklu uppáhaldi hjá honum, alltaf tvílembd. Hann hafði skírt þessa kind Trillu. Sennilega var það þess vegna sem gárungarnir í þorpinu kölluðu hann stundum trillubóndann.
Sem ungur drengur hafði ég fengið að fara með Nonna í róður. Það var gola og örlítil undiralda. Fljótlega þegar komið var á miðin fór ég að finna fyrir ógleði, sem hægt og sígandi fór versnandi. Ég varð fölur og leið illa. Sá gamli tók eftir hvernig mér leið.

Hann kallaði: „Gaptu upp í goluna, gæskur.“ Ég reyndi að gapa en það breytti engu. „Þú ert hvítur eins og gamall hundaskítur,“ sagði sá gamli og glotti.

Þá fann ég að togað var í færið. Ég hrökk við og byrjaði að draga. Ég þurfti að beita öllu mínu afli en ég hafði ekki krafta til að draga færið upp. Ég öskraði til Nonna: „Færið er fast í botni.“ Hann leit á mig en sagði ekki neitt. Festi hjólið í bremsu og kom til mín. Hann byrjaði að hala inn og viti menn, það var alls ekki fast.

„Hvern andskotann ertu að rugla, drengur?“ sagði hann. Hann hafði varla sleppt orðinu þegar rykkt var í færið af miklu afli. Sá gamli bölvaði hroðalega en gaf ekkert eftir. Ég horfði á hann og sá að hann var reiður en um leið einbeittur.

„Heldurðu að ég hafi kannski sett í hval?“ sagði ég. Hann virti mig ekki viðlits. Hann barðist við færið drykklanga stund. Ég stóð og fylgdist með. Allt í einu sá ég eitthvert ferlíki niðri í sjónum. Ósjálfrátt hrópaði ég upp: „Jú, þetta er sko hvalur.“

Nonni leit á mig með hæfilegri meðaumkun. „Mikill bölvaður þöngulhaus getur þú verið, vesalingurinn.“ „Komdu með gogginn.“ Ég spratt á fætur og hefði dottið útbyrðis ef Nonni hefði ekki gripið í öxlina á mér.

„Ég sagði þér að ná í gogginn en ekki að stökkva fyrir borð.“ Ég kom með gogginn. Hann þreif hann af mér og hjó honum í skepnuna, sem nú var komin upp á yfirborðið. Hann dró kvikindið alveg að borðstokknum. „Helvíti er hún stór,“ sagði hann. Ég sá að þetta var feiknastór lúða.

Það tók okkur, eða réttara sagt Nonna, talsverðan tíma og mikið erfiði og ósköpin öll af blótsyrðum og skömmum að koma lúðunni um borð. Þegar hann hafði blóðgað lúðuna settist hann klofvega á þóftuna og þurrkaði af sér svitann.

„Þú leynir á þér, gæskur. Náðu í nestið fyrir mig.“

Ég klöngraðist aftur í stýrishús eftir nestinu. Hann fékk sér kaffi og dæsti. Allt í einu var farið að vinda. Vindhviður komu ofan af bjarginu. Báturinn var farinn að rugga ískyggilega. Nú fann ég aftur fyrir ógleði sem hafði vikið fyrir spenningi meðan við glímdum við lúðuna.

Ég byrjaði að kasta upp. Nonni glotti og sagði það gott hjá mér að gefa hnísunni að éta. Ég var ekki viss hvað hann meinti með því. „Er ekki best fyrir okkur að fara að halda heimleiðis?“ spurði ég. Hann svaraði engu en byrjaði að veiða. Þá gerði ég það líka. Átti nú í talsverðu basli með að halda jafnvægi vegna öldugangs, sem mér fannst fara ört vaxandi.

En sennilega var þetta bara smá kaldaskítur, eins og Nonni orðaði það. Tíminn leið óskaplega hægt og ég búinn að æla lifur og lungum. Það var gott fiskirí þessa stundina. Það sló á sjóveikina að draga stóra þorska.

Mér leið illa. Kúgaðist og rak upp smá hljóð. Mér fannst veðrið versna og öldurnar stækka. Ég var skíthræddur en reyndi að láta á engu bera. Loksins þegar líða tók að kvöldi sagði Nonni að nú væri mál að sigla heim á leið.
Ég gekk frá rúllunni og lagðist fram í skut. Mér varð fljótlega kalt og fór að skjálfa. Það var eins og ekkert færi fram hjá Nonna. Hann kallaði og sagði mér að koma og leyfði mér að sitja inni í stýrishúsinu. Þar var hlýtt og fljótlega fór ég að hressast.

Við lögðum að við kranann og byrjuðum að landa. Lúðan var hífð í land. Það vakti nokkra athygli. Menn komu og virtu ferlíkið fyrir sér og einn spurði Nonna hvar hann hefði sett í hana.

Nonni nefndi miðin þar sem lúðan tók, en sagði um leið að það hefði verið strákurinn sem setti í hana.

Ég heyrði að karlarnir töluðu um að sá sem setti í stóra lúðu byggi yfir sérstökum hæfileika. Hann yrði að vera graður. En ég skildi ekki alveg í hverju sá hæfileiki væri fólginn. Ætlaði að spyrja um það þegar heim kæmi.

Þegar ég kom heim sagði ég miklar hetjusögur af mér þegar ég glímdi við lúðuna. Ég gætti þess að nefna ekki sjóveikina eða að ég hefði orðið svolítið hræddur. Ég spurði móður mína hvers vegna sá sem setti í stóra lúðu yrði að vera graður. Móðir mín, sem var mjög siðavönd og ströng hvað orðbragð varðaði, sagði að þetta væri nú bara rausið í honum Nonna. Ég komst síðar meir að því hvað átt var við.