Sjónrænar rannsóknar á hopi hornfirskra jökla

0
1691
Kieran Baxter við flugmyndatökur í september 2018. Heinabergsjökull í baksýn. Mynd: Þorvarður Árnason.

Háskólasetrið hefur á undanförnum árum beint sjónum sínum að áhrifum loftslagsbreytinga á Hornafirði í æ meiri mæli. Við setrið er nú unnið að nokkrum ólíkum verkefnum sem varða loftslagsmál. Eitt þeirra snýst um sjónrænar rannsóknir (þ.e. vöktun, skrásetningu og miðlun) á hopi hornfirskra jökla. Vorið 2017 hóf Þorvarður Árnason, forstöðumaður háskólasetursins, samstarf við Dr. Kieran Baxter frá Dundee-háskóla í Skotlandi. Kieran er sérfræðingur í þrívíddar tölvugrafík og hefur jafnframt langa reynslu af flugmyndatökum, sérstaklega með flygildum (drónum). Kieran er enn fremur mikill áhugamaður um jökla og byrjaði að koma til Íslands strax á barnsaldri, þá í fylgd með föður sínum sem einnig er ljósmyndari.

Heinabergsjokull_1982-2017_DRAFT_4K
Heinabergsjökull. Svarthvíta myndin til hægri er tölvuunnin endurgerð á loftmynd frá 1982 (Landmælingar Íslands). Litmyndin var tekin úr flygildi í september 2017. Mynd: Kieran Baxter
Fláajökull, vestari hluti. Til hægri er tölvuunnin endurgerð á loftmynd frá 1982 (Landmælingar Íslands), en drónamyndin til vinstri var tekin í nóvember 2017. Mynd: Kieran Baxter.
Fláajökull, vestari hluti. Til hægri er tölvuunnin endurgerð á loftmynd frá 1982 (Landmælingar Íslands), en drónamyndin til vinstri var tekin í nóvember 2017. Mynd: Kieran Baxter.

Markmið verkefnisins er að safna sjónrænum gögnum um núverandi stöðu jökla á Hornafirði þannig að unnt sé að meta breytingar á þeim í framtíðinni og einnig skoða hop þeirra í sögulegu ljósi, út frá því eldra myndefni sem tiltækt er. Loftmyndir sem teknar voru árið 1982 af Landmælingum Íslands hafa reynst sérstaklega mikilvægar í þessu sambandi, því þær hefur Kieran „endurskapað“ í tölvu þannig að hægt sé að nota þær til samanburðar við nýtt efni sem myndað er með drónum (sjá skýringarmyndir). Breytingarnar sem hafa átt sér stað á þessum aldarfjórðungi eru víða mjög sláandi.
Verkefnið er unnið í samstarfi við Vatnajökulsþjóðgarð, Jöklaveröld í Hoffelli, Náttúrustofu Suðausturlands, Veðurstofu Íslands og fleiri aðila. Fyrstu afurðir þess (ljósmyndir og myndbönd) hafa nú litið dagsins ljós og má m.a. sjá þær í kvikmynd Gunnlaugs Þórs Pálssonar um Hoffellsjökul sem sýnd er í gestastofunni í Hoffelli. Ljósmyndir Kierans af Hoffellsjökli má einnig sjá í fréttabréfi frá Veðurstofu Íslands: http://www.vedur.is/um-vi/frettir/joklar-a-islandi-ryrna-enn.
Kieran Baxter hefur komið fimm sinnum til Íslands á undanförnu einu og hálfu ári vegna þessa verkefnis, nú síðast um mánaðamótin ágúst-september. Í þeirri vettvangsferð var megináhersla lögð á söfnun myndrænna gagna frá Heinabergsjökli en þar má vænta mikilla breytinga á allra næstu misserum. Einnig var efni safnað frá Skálafellsjökli að þessu sinni. Næstu vettvangsferðir verða farnar í nóvember n.k. og þá stefnir háskólasetrið að því að halda opinn fund þar sem helstu niðurstöður verkefnisins verða kynntar.

Nánari upplýsingar um verkefnið má finna á vefsíðunni https://www.climatevis.com. Ljósmyndir og myndbönd Þorvarðar af hornfirsku landslagi og jöklum má finna á Facebook-síðunni Thorri Photo/Film.